สภาพคล่องทางการเงินอาจเป็นคำที่หลายคนไม่คุ้นหูนัก แต่แท้จริงแล้วเป็นแนวคิดพื้นฐานที่สะท้อนสุขภาพทางการเงินของทั้งบุคคลและสินทรัพย์ การเข้าใจสภาพคล่องช่วยให้เราจัดการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะสำหรับวัยทำงานที่เริ่มวางแผนการเงินอย่างจริงจัง วันนี้เราจะมาเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์กับคุณ ทั้งสภาพคล่องทางการเงิน คืออะไร คนที่มีลักษณะของสภาพคล่องทางการเงินที่ดีมีอะไรบ้าง หรือสภาพคล่องทางการเงินมีสูตรในการคิดหรือคำนวณหรือไม่ไปพร้อมกัน รวมไปถึงยังจะแนะนำ เกี่ยวกับความสำคัญ และวิธีเช็กสภาพคล่องทางการเงินของตัวคุณเองว่าอยู่ในระดับไหนให้อีกด้วย
Key Takeaway
• สภาพคล่องทางการเงิน คือ การจัดการสินทรัพย์ที่มีอยู่ให้มีสภาพในการทำไปใช้ชำระหนี้ หรือใช้จ่ายในค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นได้ในทันที ซึ่งหลัก ๆ คือ การมีเงินสด หรือเงินฝากไว้ในสัดส่วนที่มากที่สุด หรือมีสินทรัพย์ที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้ง่ายไว้ในจำนวนมากเป็นหลัก
• สภาพคล่องทางการเงินมีความสำคัญทั้งสำหรับคนทั่วไปและธุรกิจ เพราะมีผลต่อการแก้ไขปัญหาด้านการเงิน ที่อาจเกิดขึ้นในการใช้จ่าย และช่วยเสริมความน่าเชื่อถือหรือความสามารถในการชำระหนี้ให้กับธุรกิจ และทำให้สามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องและมีคุณภาพ
• สภาพคล่องทางการเงินที่ดีสามารถคำนวณได้จากสูตรอัตราส่วนสภาพคล่อง ซึ่งหากผลลัพธ์ที่ได้ยิ่งมากกว่า 1 เท่าไหร่ ก็จะแสดงให้เห็นถึงสภาพคล่องทางการเงินที่สูงขึ้น
• ปัญหาสภาพคล่องที่พบบ่อยอาจเกิดจากหลากหลายสาเหตุ เช่น การหมุนเงินไม่ทัน การมีหนี้สินดอกเบี้ยสูง และการจำเป็นต้องขายสินทรัพย์ต่ำกว่ามูลค่าจริง โดยในระยะยาวอาจเกิดเป็นปัญหาหนี้สินจนส่งผลต่อภาพรวมอของการเงินได้ด้วยเช่นกัน
สารบัญบทความ
• สภาพคล่องทางการเงินคืออะไร?
• ทำไมสภาพคล่องทางการเงินถึงสำคัญ?
• ควรมีสภาพคล่องเท่าไหร่ถึงจะเหมาะสม?
• วิธีเช็กสภาพคล่องทางการเงิน ทำยังไง?
• ปัญหาสภาพคล่องที่พบบ่อยและแนวทางแก้ไข
• สภาพคล่องทางการเงินเรื่องที่ทุกคนควรรู้ พร้อมแนะนำตัวช่วยยามฉุกเฉินให้กับคุณ
• คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
สภาพคล่องทางการเงิน (liquidity ratio) คือความสามารถของบุคคลหรือธุรกิจในการเปลี่ยนสินทรัพย์ ให้เป็นเงินสดได้อย่างรวดเร็ว โดยสูญเสียมูลค่าน้อยที่สุด เพื่อใช้ชำระหนี้และค่าใช้จ่ายที่ถึงกำหนดในระยะสั้น ได้อย่างเพียงพอและทันเวลา สำหรับสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องทางการเงินสูงนั้น ได้แก่ เงินสด และเงินฝาก รองลงมา คือ หลักทรัพย์ที่ขายได้เร็ว ส่วนสินค้าคงคลังหรือทรัพย์สินถาวรจะมีสภาพคล่องต่ำกว่า อย่างไรก็ตามในเชิงธุรกิจการมีสภาพคล่องทางการเงินที่เหมาะสม ก็จะช่วยให้รับมือเหตุฉุกเฉินได้ดี รักษาความเชื่อมั่นจากคู่ค้า และเข้าถึงเงินฉุกเฉินได้ด้วยเช่นกัน
สภาพคล่องทางการเงินเป็นเหมือนกันชน ที่ช่วยให้ทั้งคนและธุรกิจจ่ายค่าใช้จ่ายได้ตรงเวลา รับมือเหตุฉุกเฉินทางการเงินได้ และคว้าโอกาสสำคัญได้เมื่อเกิดขึ้น โดยในการใช้ชีวิตประจำวันนั้นสภาพคล่อง คือการมีเงินพอสำหรับค่าครองชีพ ใช้จ่ายฉุกเฉิน และไม่ต้องพึ่งพาหนี้ดอกเบี้ยสูง ซึ่งเป็นวิธีหาเงินด่วนในกรณีที่เงินหมด ส่วนในมุมธุรกิจ การมีสภาพคล่องทางการเงิน คือการมีเงินสดในการดำเนินการได้ต่อเนื่อง จ่ายเงินให้พนักงานและคู่ค้าได้ตรงนัด ซึ่งจะเป็นส่วนช่วยให้สามารถรักษาความน่าเชื่อถือ และใช้เป็นเงื่อนไขในการต่อรองได้ดีที่สุดกับคู่ค้าทางธุรกิจ
ภาวะขาดสภาพคล่อง (Liquidity Crisis) หมายถึงการที่บุคคลหรือธุรกิจไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันเวลา ส่งผลให้ไม่สามารถชำระค่าใช้จ่ายหรือภาระหนี้ได้ตามกำหนด สำหรับธุรกิจอาจกระทบถึงการจ่ายเงินเดือนพนักงานและความต่อเนื่องในการดำเนินงาน ขณะที่บุคคลทั่วไปอาจเผชิญกับการขาดเงินสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็น เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าเช่าที่อยู่อาศัย หรือค่าซ่อมแซมในยามฉุกเฉินได้
ปัญหาสภาพคล่องทางการเงินมักเริ่มจากสัญญาณเล็ก ๆ ที่ถูกมองข้าม เช่น เงินสดเริ่มตึงมือ จ่ายบิลล่าช้า หรือเริ่มพึ่งพาหนี้ระยะสั้นมากขึ้น หากไม่รีบสังเกตและแก้ไข อาจลุกลามจนกลายเป็นปัญหาหนี้สินในระยะยาวได้
สัญญาณเตือนสำคัญของการขาดสภาพคล่องทางการเงิน
การมีสภาพคล่องทางการเงินที่เหมาะสม ขึ้นอยู่กับลักษณะรายได้ ภาระค่าใช้จ่าย และรูปแบบการดำเนินชีวิตหรือธุรกิจของแต่ละคน แต่โดยหลักทั่วไปแล้ว สภาพคล่องที่ดีควรมีองค์ประกอบสำคัญดังนี้
หากสามารถรักษาองค์ประกอบเหล่านี้ได้อย่างสมดุล ก็จะช่วยให้สภาพคล่องทางการเงินมีความมั่นคง และพร้อมรับมือกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต
การเช็กสภาพคล่องทางการเงิน คือการประเมินว่าเรามีเงินสดหรือสินทรัพย์ที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้เพียงพอ สำหรับใช้จ่ายในชีวิตประจำวันและรองรับเหตุฉุกเฉินหรือไม่ การตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้วางแผนการเงินได้แม่นยำขึ้น และลดความเสี่ยงจากการหมุนเงินไม่ทัน โดยสามารถเริ่มต้นได้ง่าย ๆ ด้วยวิธีต่อไปนี้
เริ่มจากการบันทึกรายรับและรายจ่ายอย่างละเอียด ไม่ว่าจะใช้แอปหรือจดบันทึก เป้าหมายคือให้เห็นภาพรวมเงินเข้า-ออกอย่างชัดเจน รายรับอาจมาจากเงินเดือน รายได้เสริม หรือผลตอบแทนจากการลงทุน ส่วนรายจ่ายคือค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น ค่าอาหาร ค่าเดินทาง และค่าสาธารณูปโภค
เมื่อรวมข้อมูลทั้งหมดแล้ว จะช่วยให้รู้ว่ารายรับมากกว่ารายจ่ายหรือไม่ และมีเงินเหลือเพียงพอสำหรับสร้างเงินสำรองหรือไม่ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการมีสภาพคล่องที่ดี
งบดุลส่วนบุคคล คือ การสรุปภาพรวมสินทรัพย์และหนี้สินทั้งหมด เช่น เงินสด เงินฝาก การลงทุน บ้าน รถยนต์ เทียบกับหนี้บัตรเครดิต หรือสินเชื่อต่าง ๆ
การทำงบดุลจะช่วยให้เห็นฐานะทางการเงินชัดเจนขึ้น และรู้ว่าสินทรัพย์ที่มีสามารถรองรับหนี้สินได้มากน้อยแค่ไหน หากสินทรัพย์มากกว่าหนี้สิน ก็ถือว่ามีพื้นฐานสภาพคล่องที่ดี
อัตราส่วนสภาพคล่อง เป็นตัวชี้วัดความสามารถในการชำระหนี้ระยะสั้น โดยคำนวณจาก
อัตราส่วนสภาพคล่อง = สินทรัพย์หมุนเวียน ? หนี้สินหมุนเวียน
ตัวอย่าง หากมีเงินสดและเงินฝาก 100,000 บาท และหนี้บัตรเครดิต 20,000 บาท อัตราส่วนสภาพคล่อง = 100,000 ? 20,000 = 5
ค่าที่ได้ควรมากกว่า 1 ยิ่งสูงยิ่งสะท้อนว่าสามารถรับมือภาระหนี้ระยะสั้นได้ดี
อัตราส่วนการออมช่วยบอกว่าเราสามารถเก็บเงินได้มากน้อยแค่ไหนเมื่อเทียบกับรายได้ โดยคำนวณจาก
อัตราส่วนการออม = (รายได้ ? ค่าใช้จ่าย) ? รายได้ ? 100
ตัวอย่าง หากมีรายได้ 50,000 บาท และค่าใช้จ่าย 40,000 บาท
อัตราส่วนการออม = 20%
โดยทั่วไปควรมีอย่างน้อย 10% ขึ้นไป และหากทำได้ถึง 20% จะยิ่งช่วยเสริมสภาพคล่องให้มั่นคงมากขึ้น รวมถึงช่วยสร้างเงินสำรองฉุกเฉินให้เพียงพอในระยะยาว
ภาวะขาดสภาพคล่องทางการเงิน คือ สถานการณ์ที่บุคคลหรือธุรกิจไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์ให้เป็นเงินสดได้ทันเวลา หรือมีเงินสดไม่เพียงพอสำหรับใช้จ่ายและชำระหนี้ในระยะสั้น ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น การบริหารสินทรัพย์ที่ไม่เหมาะสม ภาระหนี้ที่สูงเกินไป หรือการเผชิญเหตุการณ์ไม่คาดคิดที่ทำให้กระแสเงินสดสะดุด
ปรับพอร์ตสินทรัพย์ให้มีเงินสด เงินฝาก หรือทรัพย์ที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้ง่ายมากขึ้น พร้อมตั้งเป้าเงินสำรองอย่างน้อย 3–6 เดือนของค่าใช้จ่าย
จัดลำดับชำระหนี้ดอกเบี้ยสูงก่อน พิจารณารีไฟแนนซ์หรือต่อรองเงื่อนไข เพื่อให้ภาระหนี้สอดคล้องกับความสามารถในการจ่าย
มองหารายได้เสริมหรือช่องทางเพิ่มเงินสด รวมถึงขายทรัพย์สินที่ไม่จำเป็น หรือใช้ตัวช่วยอย่างแอปเงินกู้ถูกกฎหมาย เพื่อเสริมสภาพคล่องในช่วงจำเป็น โดยควรเลือกแหล่งที่น่าเชื่อถือและมีเงื่อนไขชัดเจน
จัดทำงบประมาณรายรับ-รายจ่าย ตรวจสอบสถานะเงินสดเป็นประจำ และตั้งเป้าการออม เพื่อให้สามารถควบคุมและป้องกันปัญหาสภาพคล่องได้ในระยะยาว
การเรียนรู้และป้องกันปัญหาสภาพคล่องทางการเงิน เป็นสิ่งที่ทุกคนควรจะต้องทำ เพื่อป้องกันปัญหาหนี้สินระยะยาวให้ดีที่สุด โดยสิ่งที่เราได้แนะนำไป ทั้งเรื่องของสภาพคล่องทางการเงินว่าคืออะไร สูตรในการคำนวณสภาพคล่อง ไปจนถึงสินทรัพย์ที่ควรถือไว้ในการเสริมสภาพคล่อง ก็น่าจะทำให้คุณเข้าใจและจัดการกับสภาพคล่องได้ดีขึ้นมาบ้างแล้ว อย่างไรก็ตามการวางแผนระยะยะยาวที่ดี ก็จะทำให้คุณใช้ชีวิตประจำวัน หรือดำเนินธุรกิจได้คล่องตัวมากที่สุดแน่นอน
หากคุณพบเจอปัญหาการหมุนเงินไม่ทัน เงินหมด หรือจำเป็นต้องใช้เงินด่วน และยังไม่สามารถจัดการเรื่องสภาพคล่องได้ในทันที เราขอแนะนำให้รู้จักกับ Easy Money โรงรับจำนำเอกชนที่จะเป็นตัวช่วยให้กับคนทุกระดับ ในการจำนำสินทรัพย์ที่มีมูลค่าของคุณ ซึ่งจะเป็นเหมือนสินเชื่อเงินด่วนดอกเบี้ยต่ำ ที่ให้คุณสามารถนำสินทรัพย์ที่มีมาเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ในทันที ซึ่งหากคุณสนใจสามารถปรึกษา Easy Money ได้ทุกสาขาทั่วประเทศ หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมผ่าน EASY CARE 02-113-1123 ให้บริการทุกวันในเวลา 08.00-18.00 น. (ยกเว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์) ได้เลย
การลดหนี้ระยะสั้นที่มีดอกเบี้ยสูง เช่น บัตรเครดิต หรือสินเชื่อส่วนบุคคลก่อน ตัดค่าใช้จ่ายไม่จำเป็นและทำงบประมาณออมก่อนใช้ เพิ่มสินทรัพย์สภาพคล่องสูงอย่างเงินสดหรือเงินฝาก และขายทรัพย์ที่ไม่ก่อรายได้ พร้อมหาเพิ่มรายได้เสริมหรือต่อรองหนี้และรีไฟแนนซ์ให้ดอกต่ำลง จะเป็นส่วนที่ช่วยให้งบดุลส่วนบุคคล สามารถกลับมาสมดุลได้
อัตราส่วนการออมที่ดีโดยพื้นฐานควรเริ่มที่อย่างน้อย 10 ถึง 20% ของรายได้ประจำเดือน แต่ถ้ารายได้ผันผวนหรือเป็นคนที่มีภาระมากให้ตั้งเป้า 20 ถึง 30% เป็นต้นไป และเน้นการออมก่อนใช้ทุกเดือน เพื่อให้เงินสำรองฉุกเฉินครบ 3–6 เดือน จากนั้นจึงค่อยเพิ่มสัดส่วนออมเพื่อการลงทุนตามเป้าหมายระยะยาว และเสริมสภาพคล่องทางการเงินให้ดีดที่สุด
